het Rijnlands model van ondernemen

Afgelopen donderdagmiddag 11 oktober kreeg Piet Moerman, emeritus hoogleraar economie aan de Erasmus Universiteit van Rotterdam, de vloer op een Netwerkbijeenkomst van Diemer & Ramaekers in Veldhoven. Was luid en duidelijk, de moeite waard. Hieronder volgt een kort verslag.

Allereerst geeft Moerman mooi aan dat er zijns inziens de oorspronkelijke betekenis is van het Rijnlandse (‘de klassieke kerstboom’) en er allerlei vervormingen daarvan zijn (‘de plastic kerstboom’): het Scandinavische, het Nordic model, het Westminster model, het Gallo-Romaanse model, het Keynesiaanse model, etc.. ‘De klassieke kerstboom’ bestaat uit ‘de stam’: de vrijheid op de markt, ‘de takken’: de arbitrage en ‘de geur’: de gemeenschapszin. Hij hoopt met zijn lezing zaad te zaaien dat leidt tot de Klassieke Kerstboom !

Vervolgens onthult Moerman als eerste zijn referentiekader van het Huis op orde (zijn boek, p. 27):
– Cultuur-historisch referentiekader: de Kantiaanse manier van denken behoeft aandacht,
– Sociaal-politieke transparantie: de functie-elites behoeven aandacht
– Techno-economische potentie: de vakman behoeft aandacht
– Maatschappelijk draagvlak: bourgeois (”Als de functie-elites kunnen cashen, dan kunnen wij dat ook”) én citoyen behoeven aandacht !!

‘De gifbeker is nog lang niet leeg’:
– er is immers geen visie, geen boodschap, geen richting
– er is geen zelf-reflectie, geen inzicht en geen Governance
– De boekhouders grijpen naar de macht
– er is een failliet van de gevestigde denkmodellen.

Het denkmodel van de 3-de weg, tussen Laissez-faire liberalisme en Sociaal-democratie, wordt gekenmerkt door 3 hoofdbegrippen:
Vrijheid: Pareto-optimaliteit is het ideaal in de markt
– Ordening: de overheid is (alleen maar) scheidsrechter, werkgevers- en werknemersorganisaties zijn grensrechters
– onderbouwd, gedragen door Gemeenschapszin: respect, debatcultuur, open houding.
Het is het model van het balanceren, tussen ‘prikkel tot overleven’ en ‘vangnet’.

– De geschiedenis van de economie begint met de ontmoeting van Quesnay en Adam Smith, waardoor de ‘ordre naturel’ de ‘natural order’ wordt, die terugkomt in de adviezen van Smith aan de Britse regering (zoals we van Karel van Haaften leerde), die adviezen overneemt, met gevolgen vandien.
– Essentieel voor de ontwikkeling van de economie is het verschil tussen Postulaat en Dogma, het beginpunt van de denkende mens resp. het eindpunt van de gelovige mens.
– De ‘natural order’ verwordt tot een geloofsartikel !

Piet Moerman voert een indrukwekkend hoeveelheid Duitse denkers op:
– Max Weber: de bureaucratie, waardenrationaliteit, onttovering, zwakke karakters
– Goethe: Eigentlich weisz man nur, wenn man wenig weisz. Mit dem Wissen wachst der Zweifel
– Kant, over onmondigheid.

De speltheorie biedt belangrijke aanknopingspunten:
– Wiskundige modellen zijn ‘de kers op de taart’. Essentieel is het gesprek ervoor
– Rapoport: Fights, games and debates
– Axelrodt: niet jaloers, niet als eerste uitstappen, lik op stuk, niet slim maar duidelijk zijn
– de zes-term: 1. doelen, 2. middelen, 3. strategieen, 4. feiten, 5. vragen, 6. taal
– het prisoners-dilemma (we zien elkaar niet) en het chicken-dilemma (we zien elkaar wel, wie wijkt uit).

In zijn eerste conclusie spreekt Moerman over
– economen als ‘geflopte mathematen’
– de economie als ‘bordeel voor beleidsmakers’.

In zijn tweede conclusie voert Piet Moerman Von Clausewitz op:
-de kunst is om uit de praktijk theorie te ‘scheppen’ !
Daartoe brengt Piet vervolgens:
– Ackoff, met de 4 planningshoudingen: in-actief, re-actief, pro-actief en tot slot: inter-actief met 4 principes: participatief, coordinerend, integrerend en doorlopend,
waarbij vervolgens helpt:
– Ansoff: self awareness en environmental awareness, internal en external flexibility, internal readiness en external action.

Tot slot komen Piets grootste helden aan de orde:
– Ropke, die pleit(te) voor evenwichtige aandacht voor 4 aspecten: het economische, het politieke, het sociale en het morele
– Plickert, die verklaart dat Duitsland na Erhard helaas ook gevallen is voor het consumentisme.
Duitsland is (desondanks) volgens Piet voor de gehele wereld een inspirerend voorbeeld, met zijn ‘toffe meid’ Angela voorop !!

Boeiend en bijzonder zoals Piet Moerman Duitse bronnen onthult en voor ons toegankelijk en inspirerend maakt. Dank aan Diemer & Ramaker en aan TechniekHuys gastheer Harry Verhoeven, dat zij hem de vloer gaven. Aanwezigen merkten op dat Piet Moerman en Harry Verhoeven (spreker op de vorige D & R netwerkbijeenkomst) in de grond hetzelfde zeggen !!

Dit vind je misschien ook leuk...

2 reacties

  1. Bas Diemer schreef:

    Beste Sjaak,
    Mijn complimenten voor de prachtige samenvatting van een weliswaar oud maar nog steeds zeer actueel verhaal.
    Hartelijk dank.
    Beste groeten,
    Bas

  2. Fred van Keulen schreef:

    Beste Sjaak, Eerder via een interim opdracht was ik business unit manager branches bij Van Spaendonck waarvoor de inleider in Wassenaar op bevlogen wijze eenzelfde betoog hield. Eens met Bas dit kan je niet genoeg horen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *