Fair & Green Deal 2011

Donderdag 3 feb. 2011 nemen op de Universiteit van Tilburg ongeveer 200 mensen deel aan de 4-de conferentie t.b.v. een Duurzame en  Solidaire Economie (DSE), de Fair & Green Deal (F&GD), genoemd naar en geinspireerd door Roosevelts New Deal uit de 30-er jaren van de vorige eeuw. Doel van deze Conferentie is een routeplan te maken ter realisering van de F&GD. Er zijn veel boeiende inleiders en workshops. Toch blijkt het moeilijk om tot een gezamenlijk routeplan te komen. Zoals Lou Keune, een van de grondleggers, met veel zelfkennis zegt: de uitdaging voor de beweging is om te bewegen, te gaan doen !

Leida Rijnhout van de Northern Alliance for Sustainablity (www.anped.org) trapt stevig af, onder de titel: Gaat het middenveld de afslag missen of toch niet ? Ze vergelijkt de situatie van de aarde met die van iemand die ernstig longkanker heeft en een asperientje krijgt ! Er sprake van forse ontkenning, van een Titanic-tegen-de-ijsberg situatie. Ze geeft een mooie lijst van mythes in onze cultuur. Ze onderscheidt:
1. de mythe van de technologie; daarmee lossen we alles op
2. de mythe van de economische groei. De rijkste landen zijn echter de grootste vervuilers
3. de mythe van de marktwerking. Milieu is echter niet te koop.
4. de mythe van de ‘good feeling’. Groen is trendy.
5. de mythe van de kracht van de consument. Anders consumeren is de uitdaging.
6. de mythe van de huidige democratie; daarmee moeten we probleem oplossen.
De middenveldorganisaties staan voor een uitdaging. Een paradigmashift is nodig, in ons hoofd. ‘Out-of-the-box’-denken is vereist. Ze hebben de morele plicht durf te tonen, op lange termijn te denken, actief te worden, te gaan voor het nieuw paradigma. Durf, inzicht en leiderschap zijn nodig.

Klaas van Egmond (tegenwoordig hoogleraar aan de Universiteit van Utrecht) mag als eerste reageren, zegt veel in korte tijd:
1. Hij heeft het over nieuwe randvoorwaarden, over economische structuurpolitiek, over de mondiale ‘commons’ en over 2009 Economie Nobelprijswinnar Elinor Ostrom. We moeten oppassen voor de technologische valkuil. We moeten de sociale tegenmacht in deze niet vergeten.
2. Maatschappelijke modernisering is nodig:
– De samenleving/democratie heeft geen doel meer.
– Klaas bepleit het Zwitsers regeringsmodel. Daarin zitten alle politieke partijen in de regering; dan hoeven ze niet meer te bakkeleien wie wel en wie niet in de regering, kunnen ze zich concentreren op de inhoud.
3. De financiele instellingen zijn het probleem. Die moeten dienstbaar zijn aan de economie, die op zijn beurt weer dienstbaar moet zijn aan de maatschappij. 

Vervolgens krijgen we een uitgebreid Paneldebat o.l.v. de enthousiaste Evelijne Bruning, met Esther-Mirjam Sent (hoogleraar economie KUN) , Rene Grotenhuis (algemeen directeur Cordaid) en Jan Rotmans (directeur DRIFT (denker) en initiatiefnemer Urgenda (activist)). Interessante gedachten die langs komen:

Jan Rotmans stelt dat de grote transitie die gaande is die is van verticalisering (met daarin bijv. het maatschappelijke middenveld, elites) naar horizontalisering (met netwerken), dat we in een overgangsperiode (met onrust) zitten en nog wel zo’n 10 a 15 jaar blijven zitten.
– Het middenveld is in zijn visie niet oplossing maar oorzaak van het probleem (vertraagt, zie bijv. beslissing om weer kolencentrale te bouwen);
– De politiek gaat niet weg, heeft zijn eigen rationaliteit;
– In de economie komt meer belangstelling voor evolutionaire economie, ecologische economie, institutionele economie, e.d. 
In transities gaat het:
– eerst om paradigma verandering,
– vervolgens om structuur verandering,
– vervolgens om praktijkverandering.

Esther-Mirjam Sent stelt dat complexiteit het probleem is, dat verticalisering de oude oplossing is, horizontalisering de nieuwe, dat niet de ijsberg de Titanic maar de wal het schip aan het keren is: er komen meer en meer platformorganisaties, terug naar de basis, vakmanschap, klant centraal, betrokkenheid. Oude patronen (tussen onze oren?) zijn het probleem. Jan Rotmans voegt toe: bedrijven lopen voorop, er zijn 10.000 koplopers, 300 energiecooperaties. De overheid hobbelt er achter aan, moet ruimte creeeren i.p.v. regels. Rene Grotenhuis voegt toe dat angst het probleem van het Westen is, dat ons probleem niet een wereldprobleem is.

Vervolgens brengt de zaal allerlei goede dingen op:
– Wie gaat er over de moraal ?
– Het gaat meer over Green dan over Fair. Is Green gemakkelijker dan Fair ? 
– Er is wanhoop (wat mij betreft ook hoop !);
– mensen zijn consument én burger !
– De jeugd heeft de toekomst (ook hier aan de orde !);
– Er is zoveel belangstelling voor publicaties over de werking van de hersenen, alsof we geen keuzevrijeid hebben;
– We moeten scherp blijven qua Labels voor duurzame handel e.d. ! 
 
Het panel reageert:
Leida Rijnhout:
– het middenveld zijn de georganiseerde burgers, die ook over de moraal gaan ! 
– gaat voor ‘de-growth’ in het Noorden en voor ‘growth’ in het Zuiden van de wereld, als middelen voor de herverdeling van de rijkdom, voor bestrijding van de armoede !
Jan Rotmans:
– angst en wanhoop leidt tot verlamming;
– we zitten in een overgangsfase. Een kleine groep (elite) zorgt voor nieuwe moraal;
– efficiency is overal binnen geslopen, bijv. ook in de zorg. We zijn aan het herontdekken dat het daar om geluk moet gaan;
– Urgenda versnelt verbinden, hét thema van deze tijd !
Rene Grotenhuis wijst op:
– ‘flourishing communities’ (inderdaad ook weer iets om op te google-n en dan weer mooie dingen tegen te komen !);
– labels/standaarden (voor fair trade e.d.) zijn aanknopingspunten om dynamiek te bevorderen.

Vervolgens mag de zaal weer:
– Het begrip ‘economie’ heeft in de discussie allerlei betekenissen: 1. wetenschap, 2. deel van de maatschappij waar geld om gaat, 3. de grote bedrijven;
– Hetzelfde geldt voor het begrip ‘middenveld’: 1. ngo’s, 2. gevestigde belangen zoals bijv. de (energie)bedrijven.
Transition Towns zijn goed bezig ! Is de Gelre een alternatief geldsysteem met toekomst ?
– Kan de politiek de puberale samenleving beteugelen ?

En dan is het panel weer aan de beurt:
Klaas van Egmond:
– schreef Een vorm van beschaving, over hoe we in de beschaving steeds eenzijdig accent leggen;
– pleit opnieuw voor het Zwitsers model;
– stelt dat er wat hem betreft nu geen moraliteit is, herkent de grote belangstelling voor de werking van het brein.
Rene Grotenhuis:
–  gelooft ook dat verbinding tot innovatie leidt.
Esther-Mirjam Sent:
– stelt: er is hoop: zie De Groene Zaak, de beweging terug naar de basis, e.d.;
– wijst er ons op dat goed gedrag belonen beter werkt dan slecht gedrag straffen;
– gelooft niet in de toekomst van de Gelre.

’s Middags zijn er 10 workshops om delen van het stappenplan te maken. Ik neem deel aan die over F&G Economieonderwijs, met de hoogleraren Arnold Heertje en Sjak Smulders. Arnold Heertje houdt er een hartstochtelijk pleidooi voor de vervanging van het beperkte groei begrip door het ruimere welvaartsbegrip en dat is onze belangrijkste aanbeveling voor het stappenplan.

Hieronder de 10 werkgroepen en ter illustratie de kern van hun aanbeveling voor het stappenplan:
1. Duurzaam investeren: rechtstreeks doen, niet via banken;
2. NL nieuwe energie: samen zelf doen;
3. Internationale kapitaalstromen en mondiale bestaanszekerheid: mondiale schuldenrechtbank;
4. Een F&G Macro Economische Verkenning: doen !
5. Vredeseconomie en conflictpreventie op de politieke agenda: conflict => cooperatie;
6. Internationale voedselzekerheid en landbouw: regionaliseren;
7. F&G Economie onderwijs: breed welvaartsbegrip (zie boven);
8. Hoe af van groei verslaving ? Immateriele groei;
9. Hoe burgers betrekken ? Aansluiten bij burgerinitiatieven;
10. Hoe verder met het Stappenplan: m.b.v. internetplatform.

Vervolgens doen we het slotdebat:
– Het staat nogal in het teken van het ontbreken van een gezamenlijk toekomstbeeld (niet zo’n productief perspectief, blauwdrukbenadering zou ik zeggen. Ik vind bovenstaande 10-ling goed aanknopingspunt voor actie)
– Er blijken ook negatieve beelden over elkaar, op het samenwerken met elkaar en op bedrijven.
Debatleider Evelijne doet een stevige duit in het zakje door (m.i. niet geheel ten onrechte) te stellen dat het idee van een Routeplan iets is van het Verticale (zie stelling van Jan Rotmans boven).

Vervolgens het slotwoord van Lou Keune (grondlegger van het Platform DSE):
– hij stelt dat implementatie niet gemakkelijk is, dat je dan macht en tegenmacht tegenkomt;
– beweging is nodig !

Dit vind je misschien ook leuk...

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *